Waar het voor is
De registers van een speeltafel in beeld, en een registratielijst die zichzelf bijhoudt. Twee manieren om hem te gebruiken:
- Op een tablet, tijdens het spelen. De organist of de registrant ziet in één blik welke registers en hulpen uit moeten staan, en bij de volgende letter welke er gewisseld worden.
- Op papier, als lijst. De app drukt de registratie af. Die hoef je niet meer met de hand over te schrijven, en daar ontstaan de meeste fouten.
Wat het is
Registrant presenteert de registers en hulpen van de speeltafel, precies zoals die er werkelijk uitziet, en laat per letter uit de bladmuziek zien welke registers en hulpen uit moeten. Bedienen doet hij niets: de registers trek je zelf. Op oude speeltafels zijn de plaatjes op de knoppen vaak onleesbaar en zitten de registers en hulpen soms op onlogische plekken; op het scherm staan ze op hun eigen plek, met nummer én naam.
Hij toont twee dingen tegelijk. De stand: één blik en je ziet wat er uit staat. En de wisseling: een groene pijl omhoog bij wat uitgetrokken moet worden, een rode omlaag bij wat ingeduwd moet worden, en daarnaast het beeld van hoe het er daarna uit hoort te zien.
En hij houdt de boekhouding bij. Wijzig je letter C, dan rekent de app de letters daarna opnieuw door, zodat D blijft klinken zoals hij klonk. Een nummer dat op dat orgel niet bestaat kun je niet invoeren, en een register uitzetten dat al uit stond ook niet.
Je eigen lijst
Je krijgt je eigen werkomgeving, bereikbaar op het webadres:
latour-media.nl/registrant/?organist=jouwnaam
Afmelden doe je door op je naam rechtsboven te tikken. Dat apparaat onthoudt je wachtwoord dan niet meer, en je nog niet bewaarde wijzigingen worden gewist — bedoeld voor als je de app op een computer of tablet van iemand anders hebt gebruikt.
Bewaar dat adres, of zet het op je beginscherm. Dan opent de app meteen bij jouw stukken. Zonder die toevoeging kom je in de demo: dezelfde app met voorbeeldstukken, die je niet kunt wijzigen.
Hoe het werkt
Kiezen en bladeren
- Bovenin kies je orgel, speellijst en stuk. Aantikken is altijd kiezen.
- Bladeren gaat met de grote vlakken links en rechts, met de pijltoetsen, of door een letter aan te tikken. Een bluetooth-bladerpedaal werkt daarom ook.
- Sta je op de laatste letter, dan brengt de rechterpijl je naar het volgende stuk in de lijst, op letter A. Terug werkt net zo.
- Staat er een i in de hoek van de orgelknop, dan is er iets over dat orgel te melden: hoe je hem aanzet, combinaties die niet mogen, een adres om te bellen. Aantikken opent het, en het verdwijnt weer zodra je het wegklikt.
De letters
- De eerste letter is een volledige stand. Daarna staan er verschillen:
+4erbij,−13eruit. - Staat er eerst alles dicht bij een letter, dan bouw je opnieuw op in plaats van te wisselen. In de letterbalk zie je daar een stip onder de letter.
- Een letter kan een deel en een maatnummer dragen, bijvoorbeeld Allegro, maat 24. Op de afdruk staat het deel als kopje boven de letter waar het begint.
- Een subtiele wissel tussen twee letters kan een sub zijn: A B B1 B2 C D. De letters erna schuiven dan niet op, zodat ze blijven kloppen met wat je in je bladmuziek hebt geschreven. Een sub werkt verder precies als een letter; alleen de naam is anders.
Wijzigen en doorgeven
- Met Wijzig aan tik je registers aan, zet je met +X en −X een letter erbij of eraf, en kies je met de schakelaar 0 / +− of een letter bij nul begint of het verschil met de vorige is.
- Naast die schakelaar staat er een tweede, met de twee namen die de letter kan hebben, bijvoorbeeld C | B1. Zo maak je van een nieuwe letter een sub, of zet je een bestaande letter achteraf om.
- Een speellijst geef je een andere naam via het potlood bij de lijst: in het scherm dat opent tik je op de naam bovenaan en typ je de nieuwe.
- Wat je wijzigt is eerst een kladversie op dit apparaat: die staat nergens anders en niemand ziet hem. Rechtsboven verschijnt dan Opslaan….
- Klaar? Druk op Opslaan… rechtsboven. Je ziet wat je gemaakt hebt, en met je wachtwoord zet je het op de server. Vanaf dat moment staat het er, ook op je andere apparaten.
- Je hoeft niet op te slaan. Heb je alleen iets uitgeprobeerd, druk dan op Kladversie wissen in de wijzigbalk: je kladversie gaat weg en alles staat weer zoals het opgeslagen is.
- Lukt het bewaren niet — geen verbinding, verkeerd wachtwoord — dan blijft je klad gewoon staan. Er gaat niets verloren; je probeert het later opnieuw.
- Het wachtwoord vul je per apparaat één keer in, bij het openen; daarna onthoudt de app het en vraagt hij er bij het opslaan niet meer om. Dat betekent ook: wie jouw ontgrendelde tablet in handen heeft, kan opslaan. Laat een gastorganist daarom in zijn eigen account werken, of in de demo.
Aan de speeltafel
- De app heeft verbinding nodig om op te starten. Open hem thuis of onderweg één keer, en sluit hem daarna niet helemaal af — dan blijft hij ook aan de speeltafel werken. Dit verandert zodra de app offline kan starten.
- Eenmaal open werkt alles zonder netwerk: kijken, bladeren, wijzigen en afdrukken.
Afdrukken
- Kaal, voor op de lessenaar: alleen de letters en de cijfers, groot.
- Uitgebreid, voor thuis: met de registernamen voluit als controle.
- De afdruk volgt de vorm van de speeltafel: kolommen bij een orgel met kolommen, rijen bij een orgel met rijen.
Wat er verandert
Hieronder staat wat er per versie is bijgekomen of veranderd. Geen kleine correcties, alleen wat je merkt als je de app gebruikt. Rechtsboven in de app staat welke versie je voor je hebt.
- Een kleine reparatie aan de schakelaar letter | sub van gisteren: na het afmelden kon het scherm daardoor even blijven hangen.
- Subs tussen de letters: A B B1 B2 C D. Een subtiele wissel kun je nu tussenvoegen zonder dat de letters erna opschuiven, zodat de letters in je bladmuziek blijven kloppen. Maak met + een nieuwe stap en zet de schakelaar ernaast, die de twee mogelijke namen toont (bijvoorbeeld C | B1), op de sub. Zo kun je ook een bestaande letter achteraf omzetten naar een sub.
- Een speellijst kun je nu een andere naam geven. Tik in de wijzigmodus op het potlood bij de lijst. In het scherm dat dan opent tik je op de naam bovenaan en typ je de nieuwe; Enter of ergens anders tikken bewaart hem. De stukken en hun volgorde blijven gewoon staan.
- Zaltbommel heeft er twee knoppen bij. Onder D3 hangt aan beide kanten een inliggende tremulant. Die stonden er nog niet in; Hans zag ze aan het orgel. Ze krijgen de code E3, de rij onder D, want op de kast staat er geen opschrift bij.
- Per orgel kunnen er vaste notities staan, achter een i in de hoek van de orgelknop. Bedoeld voor wat je bij dát orgel moet weten en nergens anders: de hoofdschakelaar, koppels die elkaar bijten, een telefoonnummer. Het staat alleen bij de orgels waar iets te melden valt, en het neemt geen ruimte af van de knoppen.
- Een opengetrokken register laat nu zien bij welk werk het hoort. De rand hield eerst de kleur van de vulling, en daardoor verdween het kleurtje van het werk zodra je een register opentrok.
- Groen en rood zitten voortaan in de knop zelf. Moet een register eruit, dan kleurt hij groen; moet hij erin, dan rood. De rand blijft de kleur van het werk, zodat je allebei tegelijk ziet: wat je moet doen én waar het bij hoort. De pijltjes boven de knop blijven zoals ze waren.
- Op het afdrukblad staat nu een + bij wat je moet uittrekken, in donkergroen, naast de − in rood bij wat eruit moet. Eerst stond er bij uittrekken alleen het nummer, en dan moet je weten dat géén teken ook een opdracht is. De tekens blijven naast de kleur staan, zodat het op een zwart-witprinter net zo goed te lezen is.
- De orgels staan op naam in het menu. Omdat elke naam met de plaats begint, staan de orgels uit dezelfde stad nu bij elkaar. Voorheen stonden ze in de volgorde waarin ze zijn toegevoegd.
- Tholen, de Grote Kerk, staat erin. Een Van Dam uit 1832 met 38 knoppen in zes kolommen van zes, drie links en drie rechts van de klavieren, en de twee tremulanten eronder. Daarmee staan er elf orgels in.
- Het koororgel van de Sint-Jan staat erin. Een Verschueren uit 1948 in Franse stijl, dus ook de namen: Grand Orgue, Récit en Pédale. De speeltafel is anders dan de andere: twee rijen boven de klavieren die een halve knop verspringen, het pedaal in een kolom rechts, en vier voetschakelaars onderaan. Daarmee staan er tien orgels in. De klavieren staan er ook bij, links van de pedaalkolom, precies waar ze op de speeltafel zitten.
- De Grote Kerk heeft nu ook zijn klavieren in beeld. Bovenwerk, Hoofdwerk en het pedaal, met hun bereik. Staand is de ruimte tussen de knoppen daar krap, dus staan er de korte namen; draai je de iPad, dan staan ze voluit.
- Tussen de registerknoppen staan nu de klavieren. Smalle balkjes met de naam van het werk en het bereik erin, in dezelfde kleur als de knoppen die erbij horen, en het pedaal onderaan. Eerst stond daar alleen het woord klavieren. Het is een plaatje van de speeltafel en geen weergave van wat er klinkt: een balkje licht niet op als je er een register van kiest, want zodra er een koppel openstaat zou dat niet meer kloppen. Voorlopig alleen bij de Kapel JBZ en de Sint-Cathrien; bij de andere orgels staat er nog gewoon het woord. Het bereik staat altijd op een tweede regel. De app kijkt zelf hoeveel ruimte er tussen de knoppen over is: past de volledige naam er niet in, dan staat de korte vorm er, en is het ook daarvoor te smal, dan blijft het bij het woord klavieren zoals het er altijd stond.
- Sta je aan een orgel waar je nog niets hebt ingevuld, dan zegt de lijst dat nu. Boven de stukken staat dan nog niets voor dit orgel. Eerst verscheen dat regeltje alleen als er ook stukken bóven stonden, en dan zag je bij een leeg orgel nergens dat het leeg was.
- De stukkenlijst staat nu op volgorde. Onder Stuk stonden je stukken in de volgorde waarin je ze ooit hebt aangemaakt, en dat is geen volgorde. Ze staan nu op componist, en bij dezelfde componist op titel. Binnen een speellijst verandert er niets: daar blijft jouw speelvolgorde staan, met het cijfer ervoor.
- Wat je op dit orgel al hebt voorbereid, staat bovenaan. Daaronder komt een streepje met nog niets voor dit orgel, en daaronder de rest. Er verdwijnt niets en er is niets aan of uit te zetten. Sta je aan een orgel waar je pas één stuk hebt ingevuld, dan hoef je niet meer langs alle andere te kijken om het te vinden. Wissel je van orgel, dan wisselt de indeling mee.
- De app opent op jouw eigen orgel. Voorheen kwam altijd het eerste orgel uit de lijst in beeld, wat er bij negen orgels zelden een van jou is. Hans kan nu per organist instellen op welk instrument je binnenkomt; de andere staan gewoon in het menu.
- Zaltbommel, de Sint-Maarten, staat erin. Het Wolfferts-Heijnemanorgel uit 1786-1796, 56 knoppen in vier rijen van zeven aan weerszijden. Net als Oirschot staan de nummers niet op de knoppen maar zie je A1 tot D7, met een streep tussen links en rechts. Daarmee staan er negen orgels in.
- De omschrijving onder de letters is fors groter. Dat is de regel die je tijdens het spelen leest, en die was vanaf de bank niet te doen. Hij staat nu in gewone tekstkleur in plaats van gedempt, en er is plek voor twee regels, dus een hele zin kan er gerust in: "ik doe de rechterregisters wel". Ook deel en maat en eerst alles dicht zijn groter geworden. De knoppen worden er hooguit één pixel kleiner van.
- Oirschot, de Sint-Petrusbasiliek, staat erin. Het Smitsorgel uit 1846, 58 knoppen. Daarmee staan er acht orgels in. Deze speeltafel heeft geen nummers op de knoppen maar letters bij de rijen en cijfers erboven, dus je ziet A1 en C3 staan in plaats van een nummer. Omdat dezelfde code links én rechts voorkomt, staan de twee zijden overal apart met een streep ertussen, net zoals je het zelf opschrijft: A1 A2 | A1 A4. Dat geldt op het scherm, in het lijstje links onderin en op de afdruk.
- De afdruklijst van de Sint-Jan was niet compleet. Er stonden 16 van de 60 registers op; alles wat op een verspringende rij zit viel eraf, het hele pedaal incluis. De lijst staat nu in kolommen, net als bij de Sint-Cathrien, met een streep tussen links en rechts. Kijk je lijst van de Sint-Jan dus even na. Op de andere orgels was er niets aan de hand.
- Kladversie wissen gaat uit als er geen klad is. Die knop stond er altijd even nadrukkelijk bij, ook meteen nadat je had bewaard, en dan lijkt het of er nog niet-bewaard werk ligt. Hij loopt nu mee met Opslaan… rechtsboven: staat die er niet, dan is de knop gedempt.
- Iets weggooien telt nu ook als wijziging. Wiste je alleen een speellijst of een stuk, dan zei het opslaanvenster je hebt niets gewijzigd en was er geen knop om het door te geven, terwijl Opslaan… rechtsboven wél groen bleef staan. Nu staat er Verwijderd: … met de naam erbij, en kun je het gewoon bewaren.
- Een nieuwe speellijst blijft nu staan. Bij sommige accounts verdween een pas gemaakte speellijst weer, of je nu opsloeg of niet. Dat lag niet aan hoe je het deed: de app kreeg de lijst wel op het scherm maar schreef hem niet op. Opgelost. Speellijsten die je hierna maakt blijven gewoon staan, ook na het afsluiten van de app.
- Bewaar online staat nu naast Sluiten en is even groot. Hij stond eronder en was klein.
- Je kunt je afmelden. Tik op je naam rechtsboven. Dat apparaat onthoudt je wachtwoord dan niet meer, en je nog niet bewaarde wijzigingen worden gewist. Doe dat als je de app op andermans computer of tablet hebt laten zien — anders kan diegene er zo weer in.
- De tekens in de wijzigbalk zijn groter. Het blaadje, de +X en −X, en de 0 en +/− van de schakelaar. Aan de speeltafel kijk je er in één blik naar; dan moeten ze niet klein zijn.
- Omschrijving, deel en maat in één venster. In de wijzigbalk staat nu één knop met een blaadje erop. Daarachter zie je alle drie tegelijk, in plaats van drie vragen achter elkaar. De delen die je in dit stuk al gebruikt hebt staan als keuze klaar.
- De knop Nieuw stuk staat groot onder de lijst. Hij stond klein in de rechterbovenhoek en was daar makkelijk te missen. Hetzelfde geldt voor Nieuwe lijst.
- De app vraagt je wachtwoord bij het openen. Eén keer op dit apparaat; daarna onthoudt hij het en komt het niet meer terug. Reden: organisten willen niet dat een ander hun registraties kan inzien door een naam in het webadres te veranderen. De demo blijft open voor iedereen.
- Bij het opslaan wordt niets meer gevraagd. Dat wachtwoord heb je bij het openen al gegeven. Let op: wie je ontgrendelde tablet in handen heeft, kan dus ook opslaan. Laat een gastorganist in zijn eigen account werken.
- Het beeld staat stil. De knoppenwand schoof op en neer terwijl je door de letters bladerde: het lijstje met wat er open staat werd langer of korter, en bij een stuk zonder registratie zakte de letterbalk helemaal weg. Alles houdt nu zijn plaats, of er iets in staat of niet.
- Wat er open staat, staat nu naast elkaar in plaats van onder elkaar. Bij een orgel met veel werken — de Sint-Jan, de Grote Kerk — scheelt dat een flinke strook, en die ruimte gaat naar de registerknoppen.
- De afdruk is weer wit. Bij het afdrukken of opslaan als pdf ging de donkere achtergrond van het scherm mee, waardoor er een zwart vlak over de rest van de pagina kwam. Dat kostte een hoop inkt en het is nu weg.
- Eerst alles dicht is een schakelaar geworden met twee standen: 0 begint bij nul, +/− is het verschil met de vorige letter. Je ziet nu in één blik wélke stand een letter heeft, en je tikt de stand aan die je wilt in plaats van om te klappen. Bij de eerste letter staat hij vast op 0 — die begint altijd met alles dicht.
- De knop Alles terugzetten heet nu Kladversie wissen. "Terugzetten" klonk als herstellen uit een reservekopie, en "alles" klopte niet — wat opgeslagen is blijft gewoon staan. Hij doet hetzelfde als altijd: je niet-opgeslagen werk gaat weg.
- Opslaan staat nu rechtsboven. De melding nog niet doorgegeven en de knop Doorgeven zijn één ding geworden: er verschijnt rechtsboven Opslaan… zodra er iets te bewaren is, en die tik je aan. Daarmee gaat de wijzigbalk onderin alleen nog over de registratie die je voor je hebt.
- Je kladversie wissen gaat nu alleen via Kladversie wissen in de wijzigbalk. Dat zat ook op die melding rechtsboven, en dat was een ongelukkige plek: je tikte op iets wat er als een mededeling uitzag en je werk was weg.
- Letter erbij en eruit zijn tekens geworden: +X en −X. Sneller te vinden dan de woorden.
- De Grote Kerk in Den Bosch erbij (Bätz, 1831). Daarmee staan er zeven orgels in.
- Een duidelijker melding als het bewaren mislukt. Kon de app het antwoord van de server niet lezen, dan zei hij geen verbinding — en ging je naar je wifi kijken terwijl er iets op de server niet klopte. Nu staat er wat er echt aan de hand is. Je klad blijft in beide gevallen gewoon staan.
- Doorgeven bewaart nu online. Geen tekst meer kopiëren en mailen: je tikt op Doorgeven…, vult je wachtwoord in, en het staat op de server — daarmee ook op je andere apparaten.
- Wat je wijzigt is eerst een klad op dit apparaat. Bovenin staat nog niet doorgegeven zolang dat zo is. Wil je alleen iets uitproberen, gooi het klad dan weg en alles staat weer zoals het bewaard is.
- Mislukt het bewaren, dan blijft je klad staan. Geen verbinding of een verkeerd wachtwoord kost je niets.
- Het wachtwoord wordt niet onthouden. Zo kan een gastorganist op jouw tablet een registratie uitzoeken en spelen, terwijl jij bepaalt of het bewaard wordt.
- In de demo mag je nu ook spelen. Wat je uitprobeert blijft als klad op je eigen apparaat staan, zodat je later verder kunt kijken. Naar de server gaat er niets: bewaren hoort bij een eigen account.
- De Sint-Janskathedraal in Den Bosch erbij, met zestig knoppen het grootste orgel tot nu toe. Daarmee staan er zes orgels in.
- Bij de Sint-Jan staan alleen de nummers. Zoveel knoppen naast elkaar laat geen ruimte voor de namen; die staan op de afdruk en in de dispositie. Bij de andere orgels verandert er niets.
- Het Rugwerk heeft een eigen kleur gekregen, zodat het niet met het Positief te verwarren is.
- Deurne, Sint-Willibrordus erbij (Smits, 1838). Daarmee staan er vijf orgels in.
- De waarschuwing bij het terugzetten is duidelijker. Tik je de rode melding rechtsboven aan, of Alles terugzetten, dan staat er nu bij dat je eerst moet doorgeven wat je wilt bewaren.
- Ventil en afsluiters zien er anders uit. Zulke knoppen zetten (delen van) het orgel uit, en dat is een andere orde dan een register dat hooguit verkeerd klinkt. Ze hebben een donkere kap gekregen, met het nummer leesbaar.
- Delen en maatnummers. Een letter kan nu een deel en een maatnummer dragen. Op de afdruk komt het deel als kopje boven de letter waar het begint. Nieuw: de knop Deel en maat….
- De registerwand blijft staan bij het bladeren. Hij verschoof eerder als een letter wel of geen omschrijving had.
- Sint-Oedenrode, Sint-Martinus erbij (Smits, 1839), aangeleverd door Jesse. Daarmee staan er vier orgels in.
- Een demo op het kale adres. Zonder
?organist=zie je nu een werkende app met voorbeeldstukken. - De regels onder de letterbalk zijn beter leesbaar gemaakt.
- Kapel JBZ erbij, het derde orgel.
- Stukken en speellijsten kunnen gewist worden met het kruisje achter de regel, met een bevestiging die zegt wat je kwijtraakt.
- Een nieuw stuk komt meteen in de speellijst die openstaat.
- Klaar sluit voortaan het scherm waar je in bezig bent, en Terug staat ernaast in de kopbalk in plaats van aan de andere kant.
- Speellijsten. Zet de stukken van een uitvoering bij elkaar in de volgorde waarin je speelt.
- Doorbladeren naar het volgende stuk met de pijl of het bladerpedaal.
- Orgels, lijsten en stukken hebben elk een eigen scherm gekregen; het potlood om iets te wijzigen staat vooraan de regel, met de componist achter de titel.
- Afdrukken, in twee vormen: kaal voor op de lessenaar, uitgebreid voor thuis.
- Doorgeven… vermeldt van wie de zending komt en wat je zelf hebt gewijzigd.
- Den Bosch, Sint-Cathrien erbij, het tweede orgel.
- Elke organist heeft zijn eigen adres en zijn eigen stukken gekregen.
- Eerste versie, met Rosmalen, Sint-Lambertus.
Iets gevonden?
Laat het weten. Juist de dingen die niet kloppen of die je niet begrijpt zijn bruikbaar: een verkeerd registernummer, een knop die iets anders doet dan je verwacht, een woord dat verwarrend is.
Geef het door aan Hans: info@latour-media.nl